مشاهیر همدان

سید محمد یوسف زاده ” غمام همدانی”

سید محمد یوسف زاده (۱۲۵۳ – ۱۳۵۱) خورشیدی  متخلص به غمام فرزند حجت الاسلام سید یوسف مجتهد همدانی در دوم ماه رجب سال ۱۲۹۲ قمری مطابق با سال ۱۲۵۳ خورشیدی زمانیکه پدر بزرگوارش یوسف در شهر سامرا مشغول تحصیل بود در نجف اشرف متولد شد تا ۱۳ سالگی در عراق بود و تحصیلات ابتدایی خود را در آنجا به پایان رسانید پس از فراغت پدرش از تحصیل در سامرا، به همدان برگشتند. غمام در همدان علوم متداول آن زمان مانند: ادبیات فارسی، عربی، فقه و اصول، حکمت و عرفان را تحصیل نمود و مدت کوتاه هم مشغول تجارت شد.

 در زمانیکه جنگ روس و ژاپن در جریان بود متوجه ضعف دولت ایران شده و از آن تاریخ فکر اصلاح در ایشان قوت گرفت و در اغلب مجالس این مسئله را به طور سربسته به دوستان گوشزد می‌کرد. وی از جمله کسانی بود که از همان آغازِ زمزمه مشروطیت، در شمار آزادی خواهان بوده و نقش برجسته های در نشر این عقیده داشته است .و برای پیشبرد اهداف انقلابی” انجمن اِتّحاد” را در همدان بنیاد نهاد انجمن اِتّحاد اولین انجمن سیاسی در همدان بود. غمام برای نشر افکار انجمن روزنامه ” الفت” را منتشر کرد. در آستانه جنگ جهانی اول روزنامه” اتّحاد” از سوی غمام با مدیریت  شیخ موسی نثری یار جدایی ناپذیر او در همدان منتشر شد که گرایش آن به سوی “اتحاد اسلام” بود.

 انجمن اتّحاد رفته‌رفته پیروان و اعضائی پیدا کرد و افراد سرشناس و دانشمند و فاضل آن زمان همچون : علی محمد آزاد، محمدباقر الفت اصفهانی، آیت الله محمد فیاض،( از روحانیان فاضل)، میرزا لطف الله جمالی، غلامحسین شهشهانی، موسی نثری، فرید الدوله گلگون، شیخ حسنعلی سحاب همدانی، میرزا یعقوب ناهید، و بسیاری دیگر از مشاهیر در آن انجمن فعال بودند .

غمام از شاعران غزل سرا بود ولی از سایر اقسام شعر نیز در اشعارش دیده  می‌شود.

زنده یاد سید محمد یوسف‌زاده “غمام همدانی ” در تاریخ ۳ مهر ۱۳۵۱ خورشیدی در تهران وفات یافت، پیکر او را به همدان منتقل و در روز ۱۴ مهر ماه در مقبرۀ خانوادگی اش  جنب شاهزاده حسین به خاک سپردند.          (( روانش شادیادش گرامی باد))

اشعار غمام:

 آنچه از اشعار غمام به طبع رسیده در دو مجلّد است جلد یکم در سال ۱۳۴۲ قمری در اصفهان چاپ شده که دارای ۳۱۲ صفحه مشتمل بر ۲۶۹ غزل و اغلب غزلیات ۱۱ بیت دارد. جلد دوم اشعار در سال ۱۳۴۶ قمری در اصفهان با همان قطع دارای ۱۴۶ صفحه و مشتمل بر ۱۳۶ غزل چاپ شد. ناگفته نماند این دیوان دارای جلد سومی هم هست که هنوز به طبع نرسیده است.

 غزل ، بیم پریشانی:

 نیست جمعی که در آن بیم پریشانی نیست

                               خانه ای نیست که در وی غم ویرانی نیست

 جـز نهـان خـانۀ عقل و عـقـلا  کـانـدر وی

                                     غـم ویـرانـی و انـدوه  پـریـشانـی نیست

 پیرو عـقـل کـهن باش، نه مـفتـون خـیال

                                     ره نـمـایی، صـفت غـول بیـابـانی نیست

وهم را دور کن از جان و تن خویش که دیو

                                        لایق سلـطنت ملـک سلیمـانی نیست

 هـم مـگـر عـالـم وقتت برهاند ورنه

                                 چاره جهل تو این ها که تو می دانی نیست

 مـگر انسان ز کـرَم در بـگشاید ورنه

                                        راه بیرون شدن از عالم حیوانی نیست

انس و جن بهر شناسایی حق ساخته‌اند

                                  غرض از خلق تو تزویر و هوسرانی نیست

 خویشتن بین نشود مرد خردمند” غمام”

                                          هیچ کس در غم آزادی زندانی نیست

 هـرکه بینی هوس باغ و گلستان دارد

                                زان که خودبینی جز کوری و نادانی نیست